Een midlifecrisis bij een man is zelden die plotselinge sportwagen uit de grappen. Meestal is het een sluipend gevoel rond je veertigste dat het leven je overkomt: onvrede over wat je hebt bereikt, sneller geïrriteerd, slechter slapen en minder plezier in dingen die je altijd leuk vond. Het is geen diagnose, en een deel ervan kun je zelf beïnvloeden. Blijf je somber of denk je aan de dood, ga dan naar je huisarts of bel 113.
Men's Health NL schreef er deze week over, en het onderwerp komt bij mij ook steeds vaker voorbij in gesprekken met mannen. Niet altijd onder die naam. Wel als: ik ben op, ik herken mezelf niet meer, ik zit elke avond op de bank en weet niet hoe ik eruit kom. Dit artikel gaat over wat je herkent, wat je lichaam ermee te maken heeft en wanneer het tijd is om hulp te vragen.
Wat is een midlifecrisis bij mannen?
Een midlifecrisis is geen medische term. Het is een woord voor een periode van twijfel en onrust halverwege je leven, waarin je terugkijkt op wat je hebt gedaan en vooruit naar wat er nog komt. In het stuk van Men's Health noemt hoogleraar Hans-Christian Deter van de Charité in Berlijn de periode tussen ongeveer 40 en 55 jaar als de tijd waarin het meestal speelt.
Dat het rond die leeftijd zwaarder kan voelen, is niet alleen een gevoel. De econoom David Blanchflower bekeek gegevens over levenstevredenheid in 132 landen en vond overal hetzelfde patroon: tevredenheid zakt in de loop van je volwassen leven, bereikt een dieptepunt halverwege en stijgt daarna weer. In rijke landen lag dat dieptepunt gemiddeld rond 47 jaar. Je zit dus niet raar in elkaar als het rond je veertigste even tegenzit. En het goede deel van dat onderzoek: na het dal gaat de lijn gemiddeld weer omhoog.
Midlifecrisis symptomen: signalen bij mannen van 40+
Iedere man ervaart het anders. Dit zijn de signalen die het vaakst genoemd worden, aangevuld met wat ik zelf zie bij vaders van rond de veertig.
- Aanhoudende onvrede. Over je werk, je lichaam, wat je hebt bereikt. Het idee dat het dit was
- Piekeren over ouder worden. Over gemiste kansen, over je gezondheid, over hoeveel jaar er nog komen
- Kort lontje. Sneller geïrriteerd, vooral 's avonds. Je merkt dat je tegen je kinderen uitvalt om niks
- Terugtrekken. Minder praten met je partner, vrienden niet meer bellen, of juist vaker ruzie
- Slechter slapen. Laat naar bed, 's nachts wakker liggen, moe opstaan
- Minder plezier. Dingen die je altijd leuk vond, laten je koud
- De drang om alles om te gooien. Ander werk, andere relatie, ander leven, liefst morgen
- Je lichaam laten gaan. Elk jaar een paar kilo erbij, sporten is weggevallen, en 's avonds op de bank met een biertje voelt als het enige moment voor jezelf
Waarom het rond je 40e begint
Rond je veertigste komt er veel tegelijk. Je kinderen zijn klein of zitten in de puberteit, je hebt verantwoordelijkheid op je werk, je ouders worden ouder en soms ziek. Vrienden zie je minder. De sport die je vroeger deed, is ergens tussen de luiers en de deadlines verdwenen. En je lichaam laat merken dat het niet meer vanzelf gaat.
Dan wordt vaak naar testosteron gekeken. Je testosteron daalt met de jaren geleidelijk, maar volgens het stuk van Men's Health is er weinig onderzoek dat hormonen aanwijst als hoofdoorzaak van een midlifecrisis, en is die langzame daling geen 'mannelijke overgang'. Wat wel meetelt: slecht slapen, veel stress, weinig bewegen, meer buikvet en alcohol drukken allemaal op je testosteron en op hoe je je voelt. Daar lees je meer over in laag testosteron bij mannen.
Wat beweging, krachttraining, slaap en alcohol ermee te maken hebben
Een midlifecrisis los je niet op in de sportschool. Wat je in je hoofd voelt, heeft vaak met je leven te maken, en dat verandert niet door een set squats. Maar je lichaam en je hoofd zijn wel verbonden. Hoe je slaapt, beweegt en drinkt, bepaalt voor een groot deel hoeveel ruimte je hebt om met de rest om te gaan.
| Hefboom | Wat het met je doet | Waar je begint |
|---|---|---|
| Bewegen | Haalt spanning weg en zet je hoofd even op nul | Elke dag een half uur naar buiten, wandelen telt |
| Krachttraining | Na een training zakt je stresshormoon onder je normale niveau. En je ziet elke week vooruitgang | Drie keer per week, zelfs drie kwartier is genoeg |
| Slaap | Korte nachten maken je prikkelbaarder, hongeriger en drukken je testosteron | Vaste tijden, ook in het weekend. Laatste koffie om 14:00 |
| Alcohol | Voelt ontspannend, maar jaagt je stresshormoon 's nachts omhoog en maakt je slaap onrustig | Een paar weken niks, en kijken hoe je je voelt |
Krachttraining en je hoofd
Na een goede training daalt je cortisol, je stresshormoon, tot onder je normale niveau. Dat is een van de redenen dat trainen zo goed is voor je hoofd. Mannen die in een drukke of zware periode stoppen met trainen, gaan juist de verkeerde kant op. Blijf trainen, ook als je hoofd vol zit.
Krachttraining geeft nog iets wat in deze levensfase vaak ontbreekt: meetbare vooruitgang. Een herhaling meer dan vorige week. Een halve kilo erbij. Op je werk en thuis voelt het misschien alsof je stilstaat, onder de stang zie je zwart op wit dat je beter wordt. Dat gevoel van grip is waar veel mannen naar op zoek zijn. Hoe je die gewoonte opbouwt, lees je in discipline opbouwen.
Slaap
Slaap je een week lang vijf uur per nacht, dan ligt je testosteron ±10 tot 15% lager. Je stresshormoon is na een slechte nacht de volgende dag al hoger, je hebt meer honger en je lontje is korter. Elke klacht uit het lijstje hierboven wordt erger van slecht slapen. Vaste tijden, een koele en donkere kamer en geen schermen in het laatste halfuur zijn geen luxe, maar de basis. Meer daarover in slaap en hormonen.
Alcohol
Het biertje of de wijn op de bank voelt als ontspanning, en op het moment zelf is het dat ook. Maar alcohol jaagt je cortisol omhoog, juist 's nachts, als het laag hoort te zijn. Je slaapt onrustiger en wordt moe wakker, ook na negen uur in bed. Dat is precies wat je niet nodig hebt als je al somber bent. Thuisarts is daar duidelijk in: voel je je somber, gebruik dan geen alcohol of drugs.
Weet je niet hoeveel het eigenlijk is? Reken het uit. Veel mannen schrikken van wat een paar glazen per avond per week optellen.
Wat je zelf kunt doen bij een midlifecrisis
Je hoeft niet morgen je baan op te zeggen of je hele leven om te gooien. Vaak is het genoeg om helder te krijgen wat je wil veranderen, en daar klein mee te beginnen.
- Geef toe dat er iets is. Mannen kunnen dingen lang wegdrukken. Hardop zeggen dat het niet lekker gaat, al is het tegen jezelf, is de eerste stap
- Zoek waar het zit. Is het je werk, je relatie, je gezondheid, het gevoel dat je nooit tijd voor jezelf hebt? Schrijf het op. Vaag gepieker wordt concreter op papier
- Praat erover. Met je partner, een goede vriend, je broer. Je hoeft het niet op te lossen in één gesprek. Het delen haalt al druk weg
- Neem geen grote beslissing in een slechte week. Een ander leven kan best, maar niet als vlucht op een zondagavond
- Zet vaste tijden neer. Op een vaste tijd opstaan, eten en naar bed. Structuur geeft houvast als je hoofd die niet geeft
- Ga elke dag naar buiten en beweeg. Een half uur wandelen, fietsen of trainen. Lukt dat niet, begin klein en bouw op
- Laat alcohol een paar weken staan. Kijk hoe je slaapt en hoe je je voelt. Hoe je dat volhoudt, staat in een maand geen alcohol
- Kies één doel dat je elke week haalt. Drie trainingen, tien minuten eerder naar bed, elke dag ontbijt met eiwit. Klein genoeg om te lukken, zodat je weer merkt dat jij bepaalt wat er gebeurt
Het voorbeeld voor je kinderen
Veel vaders die ik spreek, zitten niet met de vraag wie ze zijn. Ze zitten met de vraag wat voor vader ze zijn. Te moe om te spelen. Aan de kant staan op het strand. Om negen uur op de bank, terwijl ze eigenlijk iets anders wilden.
Je kinderen kijken naar jou. Ze zien of je de trap neemt of de lift, of je meerent of blijft zitten, of je goed voor jezelf zorgt. Je bent het eerste voorbeeld dat ze hebben van een man die met zijn lichaam en zijn gezondheid omgaat. Dat is geen reden om je schuldig te voelen. Het is een reden om te beginnen, want je hebt nog alle tijd om de vader te worden die je wil zijn. Energie hebben aan het eind van de dag is daar het begin van. Waar die energie wegloopt, lees je in altijd moe als man.
Wanneer je hulp zoekt
Somberheid gaat meestal over na een paar weken tot maanden. Maar niet altijd vanzelf, en je hoeft er niet op te wachten.
Maak een afspraak bij je huisarts als:
- Je somber blijft en nergens meer zin in hebt
- Daar klachten bij komen zoals een waardeloos gevoel, onrust of slecht slapen
- Het na een paar maanden niet beter gaat
- Je gewoon hulp wil. Daar hoef je geen reden voor te hebben
De huisarts kan met je meedenken en je doorverwijzen, bijvoorbeeld naar de praktijkondersteuner voor psychische klachten of een psycholoog. Voel je je heel depressief, angstig of in de war, bel dan meteen je huisarts of de huisartsenpost.
Denk je aan zelfdoding? Bel gratis 113 of 0800-0113, of chat via 113.nl. Dat kan anoniem, dag en nacht. Ben je in direct gevaar, bel 112.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de symptomen van een midlifecrisis bij een man?
Vaak genoemd worden aanhoudende onvrede, piekeren over ouder worden en gemiste kansen, sneller geïrriteerd zijn, je terugtrekken of vaker ruzie hebben, slechter slapen, minder plezier en de drang om alles om te gooien. Die signalen kunnen ook bij een depressie of iets lichamelijks passen. Houdt het aan, laat dan je huisarts meekijken.
Op welke leeftijd krijgen mannen een midlifecrisis?
Meestal ergens tussen ongeveer 40 en 55 jaar. Onderzoek naar levenstevredenheid in 132 landen laat zien dat die halverwege het leven op zijn laagst is, in rijke landen gemiddeld rond 47 jaar, en daarna weer stijgt.
Hoe lang duurt een midlifecrisis?
Daar is geen vaste duur voor, het is geen diagnose. Somberheid gaat meestal over na een paar weken tot maanden. Gaat het na een paar maanden niet beter, of wordt het erger, ga dan naar je huisarts.
Is een midlifecrisis hetzelfde als een depressie?
Nee, maar ze kunnen op elkaar lijken. Blijf je somber, heb je nergens zin in en voel je je waardeloos, onrustig of slaap je slecht, dan kan het een depressie zijn. Dat is iets voor je huisarts, niet iets om zelf in te vullen.
Helpt sporten tegen een midlifecrisis?
Het lost niet op wat er in je leven speelt, maar het helpt wel. Bewegen haalt spanning weg, na krachttraining daalt je stresshormoon en je ziet elke week dat je vooruitgaat. Samen met beter slapen en minder alcohol geeft het je meer ruimte om met de rest om te gaan.
Wat kun je doen als je somber bent als man van 40?
Praat erover met iemand die je vertrouwt, houd vaste tijden aan voor opstaan, eten en slapen, ga elke dag naar buiten en beweeg, en laat alcohol staan. Gaat het niet beter, ga naar je huisarts. Denk je aan zelfdoding, bel 113 of 0800-0113.
Bronnen
“Ik hoef mezelf niet meer te verbergen. Ik ben fit, energiek, ik voel me vrij.”
Niels · −15 kg in een half jaar
Wil je dit niet alleen uitzoeken?
Plan een gratis call met een missie coach. In 15 minuten kijken we naar jouw week, je werk en je gezin, en wat voor jou de eerste stap is. Geen verkooppraatje, wel een eerlijk antwoord.
Lees verder

Altijd moe als man? 7 oorzaken en wat je eraan doet
Elke dag leeg om 21:00 uur? Vermoeidheid is bijna nooit één ding. De 7 echte oorzaken en een plan voor meer energie.
Lees artikel
Cortisol verlagen als drukke vader: 7 strategieën die werken
Chronisch hoge cortisol saboteert vetverlies, spiermassa en testosteron. Dit zijn de 7 strategieën die echt werken.
Lees artikel
Laag testosteron bij mannen: wanneer laten testen en heeft TRT zin?
Moe, geen libido, aankomen. Hoe je laag testosteron goed laat testen en wanneer TRT aan de orde is.
Lees artikelMeer over hart en gezondheid
- Nieuwjaarsduik, koude douche en ijsbad: wat doet kou echt met je lichaam?
- Hartaanval voorkomen als man: waarom je rond je 35e begint
- Alcohol en je hart: is dat ene glas wijn nou gezond?
- Cholesterol verlagen als man: wat werkt voor je LDL
- Gezond eten maar niet afvallen: waarom dat kan, en wat je naast de weegschaal meet


