GEZONDHEID9 min lezen

Cholesterol verlagen als man: wat werkt voor je LDL

Man eet een kom havermout met noten als ontbijt

Cholesterol verlagen doe je vooral met wat je eet en hoeveel je weegt. Vervang verzadigd vet door onverzadigd vet, eet meer vezels, val af als je buik te groot is en beweeg elke dag. Dat zijn de grootste stappen die je zelf kunt zetten om je LDL, het cholesterol dat je bloedvaten dichtslibt, omlaag te krijgen.

Vaak begint het met een uitslag. Een keuring op het werk, een controle bij de huisarts, en daar staat het: je LDL is aan de hoge kant. Je voelt je prima, dus wat moet je ermee? Hieronder lees je wat de getallen betekenen, wat je op je bord verandert en wanneer het een gesprek met je huisarts wordt.

Wat betekent je uitslag? LDL, HDL en de rest

Cholesterol is geen vijand. Je lichaam maakt er zelf het meeste van aan en gebruikt het als grondstof, onder meer voor testosteron. Het probleem ontstaat als er te veel LDL in je bloed zit. Dat zet zich over de jaren af in de wand van je bloedvaten. HDL doet het omgekeerde: dat voert cholesterol juist af.

In je bloed worden meestal vier waarden gemeten. Volgens Thuisarts zijn dit de grenzen voor gezonde mensen die geen cholesterolmedicijnen gebruiken:

WaardeMeestal goedWat het is
Totaal cholesterolOnder de 5 (boven de 8 is erg hoog)Alles bij elkaar
LDLOnder de 3Het deel dat zich in je bloedvaten afzet
HDLBoven de 1Het deel dat cholesterol afvoert, hoger is beter
TriglyceridenOnder de 2Een ander soort vet in je bloed

Heb je al een groot risico op hart- en vaatziekten, dan legt je huisarts de lat voor je LDL lager, op 2,6 of zelfs 1,8. Een hoog cholesterol geeft geen klachten. Je kunt je topfit voelen met een slechte uitslag.

Cholesterol verlagen met voeding: wat werkt

Verzadigd vet vervangen, niet al het vet schrappen

Volgens het Voedingscentrum is dit de belangrijkste stap: verzadigd vet verhoogt je LDL, onverzadigd vet helpt het juist verlagen. Veel mannen horen 'cholesterol' en gaan vetarm eten. Dat is de verkeerde afslag. Je lichaam heeft vet nodig, voor je hormonen en om vol te zitten. Bij mijn klanten blijft vet gewoon in het plan, 60 tot 90 gram per dag. Wat je bij een hoog LDL verschuift, is welk vet. Hoe dat in grammen uitpakt, staat in hoeveel vet per dag.

Vaker op je bordVaker laten staan
Ongezouten noten, afgewogenWorst, salami, bacon en ander bewerkt vlees
Vette vis zoals zalm en makreelRoomboter en kokosvet
Olijfolie of vloeibaar bak- en braadvet, met een spray of afgemetenElke avond een blokje kaas bij de tv
AvocadoKoek, gebak en muffins
Kip, eieren, mager rundvleesHamburgers, hotdogs en frituur
Peulvruchten zoals bonen en linzenChips, bitterballen en andere borrelhapjes

Rood vlees hoeft niet van je bord. Kies wel vaker de magere stukken, zoals biefstuk of mager rundergehakt, en laat worst en vleeswaren vaker liggen. Thuisarts raadt aan rood vlees en worst te beperken. Bij de meeste mannen zit de winst niet in die ene biefstuk, maar in alles wat er dagelijks ongemerkt tussendoor gaat: het broodje kroket, de kaasplank, de koekjes op kantoor.

Meer vezels: havermout, fruit en peulvruchten

Sommige vezels helpen je LDL direct omlaag. Het Voedingscentrum noemt bèta-glucaan uit haver en pectine uit fruit. Daarnaast tellen volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst, groente en peulvruchten mee.

Een makkelijke start is je ontbijt. Kwark met havermout en fruit in plaats van witte boterhammen met kaas: meer eiwit, meer vezels, minder verzadigd vet, en je zit langer vol. Hoeveel vezels je per dag nodig hebt, lees je in hoeveel vezels per dag.

Zijn eieren slecht voor je cholesterol?

Voor de meeste mannen niet. Cholesterol uit je eten heeft bij de meeste mensen een beperkt effect op je bloedwaarde, omdat je lichaam het grotendeels zelf regelt: eet je er meer van, dan maak je er zelf minder aan. Ook het Voedingscentrum schrijft dat cholesterol uit voeding minder effect heeft dan verzadigd vet. Wel adviseert het eieren niet te vaak te eten, en hoeveel hangt af van wat je verder eet. Eieren blijven een van de beste eiwitbronnen die er zijn. Heb je een erg hoog LDL of erfelijk hoog cholesterol, bespreek dan met je huisarts of diëtist wat voor jou verstandig is.

Koffie en cholesterol: filter wel, cafetière liever niet

In koffie zitten twee vettige stoffen, cafestol en kahweol, die je LDL verhogen. Hoeveel er in je kopje terechtkomt, hangt af van hoe je koffie zet. Hoe beter gefilterd, hoe minder. Bij cafeïnevrije koffie is dat niet anders.

Hoe je koffie zetCholesterolverhogende stoffenAdvies Voedingscentrum
Filterkoffie, pads, oploskoffieWeinigPrima keuze
Espresso, cups, mokkapotGemiddeldHooguit 2 tot 3 koppen per dag
Cafetière (French press), kookkoffie, Turkse of Griekse koffieVeelLiever niet, of hooguit 1 kop per dag

Drink je thuis elke ochtend drie mokken uit de cafetière, dan is overstappen op een filter of pads een kleine moeite. Mijn eigen regel voor koffie staat daar los van: hooguit 2 tot 3 koppen per dag, en de laatste om 14:00, voor je slaap.

Plantensterolen en supplementen

Margarine en drinkyoghurt met toegevoegde plantensterolen kunnen je LDL met 7 tot 11% verlagen, bij 1,5 tot 3 gram per dag. Het Voedingscentrum adviseert ze alleen te gebruiken in overleg met je arts. Rode-gistrijstpillen raadt Thuisarts af: het is onduidelijk of ze werken en ze kunnen bijwerkingen geven. Van visoliepillen is het effect op je cholesterol volgens Thuisarts onzeker. Slik je ze om een andere reden, prima, maar reken er voor je LDL niet op.

Cholesterol verlagen zonder medicijnen: afvallen en bewegen

Ben je te zwaar, en zeker als het vet vooral op je buik zit, dan helpt afvallen. Volgens het Voedingscentrum kan 5 tot 10% van je gewicht eraf al verbetering geven. Weeg je 100 kilo, dan heb je het over 5 tot 10 kilo. Dat is met een tekort van 300 tot 500 kcal per dag een paar maanden werk, geen jaar.

Bewegen hoort erbij. Het Voedingscentrum noemt minstens 2,5 uur per week bewegen en twee keer per week spier- en botversterkende oefeningen. Bij mijn klanten ziet dat er zo uit: drie keer per week krachttraining, elke dag 8.000 tot 10.000 stappen, en voor je hart twee keer per week wat cardio. Hoe je die twee combineert, lees je in krachttraining of cardio.

  • Stop met roken. Thuisarts noemt het als vaste stap bij een hoog cholesterol
  • Drink minder alcohol. Thuisarts adviseert bij een hoog cholesterol geen alcohol te drinken. Waarom dat ene glas wijn je hart niet beschermt, staat in alcohol en je hart
  • Pak je stress aan. Ook die staat op het lijstje van Thuisarts. Bij de meeste mannen loopt het via gedrag: slechter slapen, meer eten, meer drinken. Zie cortisol verlagen
Je cholesterol hangt aan dezelfde knoppen als je buik. Minder bewerkt eten, minder alcohol, meer bewegen en een paar kilo eraf: dat doe je niet apart voor je bloedwaarden, het is gewoon afvallen.

Hoe snel daalt je cholesterol?

Dat verschilt per persoon, en een eerlijk getal in weken is er niet. Ik laat mannen drie maanden consistent werken aan hun eten, hun gewicht en hun beweging, en dan opnieuw prikken. Korter heeft weinig zin. Je lichaam heeft tijd nodig, en één goede week zegt niets over je bloedwaarde.

Wat de huisarts meet en wanneer medicijnen aan de orde zijn

Je huisarts kijkt niet alleen naar je cholesterol. Het gaat om je totale risico op hart- en vaatziekten: je leeftijd, je bloeddruk, of je rookt, of je diabetes hebt, en wat er in je familie voorkomt. Hetzelfde LDL kan bij de ene man geen reden voor actie zijn en bij de andere wel.

Volgens Thuisarts komen medicijnen meestal ter sprake als je een groot of heel groot risico hebt of al een hart- of vaatziekte hebt gehad, bij diabetes met schade aan bijvoorbeeld je nieren, bij een bovendruk van 180 of hoger, bij een totaal cholesterol van 8 of hoger, of bij erfelijk hoog cholesterol. Is dat niet zo, dan wordt je cholesterol meestal elke vijf jaar opnieuw gemeten. Start je wel met medicijnen, dan volgt na drie maanden een controle.

Of je medicijnen nodig hebt, beslis je samen met je huisarts. Gebruik je ze al, stop er dan niet zelf mee omdat je bent gaan afvallen. Bespreek het bij je volgende controle.

Komt een heel hoog cholesterol of een hartinfarct op jonge leeftijd in je familie voor? Vraag je huisarts dan naar erfelijk hoog cholesterol. Wat je nog meer kunt laten meten om je risico te kennen, lees je in hartaanval voorkomen als man.

Veelgestelde vragen

Hoe kun je snel je cholesterol verlagen?

Snel bestaat hier niet echt. De grootste stappen zijn verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet, meer vezels eten, afvallen als je te zwaar bent, elke dag bewegen en stoppen met roken. Werk daar drie maanden consistent aan en laat dan opnieuw prikken.

Wat moet je eten bij een hoog cholesterol?

Vaker noten, vette vis, olijfolie of vloeibaar bakvet, avocado, havermout, fruit, groente, volkorenproducten en peulvruchten. Minder worst en vleeswaren, roomboter, vette kaas, gebak, koek en borrelhapjes. Vet schrappen is niet nodig: het gaat om welk vet je eet.

Kun je cholesterol verlagen zonder medicijnen?

Vaak voor een deel wel, met voeding, afvallen en bewegen. Volgens het Voedingscentrum kan 5 tot 10% gewichtsverlies al verbetering geven. Of het genoeg is, hangt af van je waarden en je totale risico. Dat bespreek je met je huisarts.

Is koffie slecht voor je cholesterol?

Gefilterde koffie niet. Koffie uit een cafetière, kookkoffie en Turkse koffie bevatten veel cafestol en kahweol, die je LDL verhogen. Espresso, cups en mokkapot zitten ertussenin: het Voedingscentrum adviseert daarvan hooguit 2 tot 3 koppen per dag.

Zijn eieren slecht voor je cholesterol?

Voor de meeste mannen niet. Cholesterol uit je eten heeft bij de meeste mensen een beperkt effect op je bloedwaarde, minder dan verzadigd vet. Heb je een erg hoog LDL of erfelijk hoog cholesterol, overleg dan met je huisarts of diëtist.

Wat is een goede LDL-waarde?

Voor gezonde mensen zonder cholesterolmedicijnen is een LDL onder de 3 meestal goed. Heb je een groot risico op hart- en vaatziekten, dan is onder de 2,6 het doel, en bij een heel groot risico onder de 1,8.

Conclusie

Een hoog LDL verlaag je niet met een potje of door vetarm te eten. Je verschuift welk vet je eet, je eet meer vezels, je kiest gefilterde koffie, en als je buik te groot is val je af. Daar komen bewegen, niet roken en minder alcohol bij.

Hoe hoog je risico is en of medicijnen nodig zijn, bespreek je met je huisarts. Wat je daarnaast thuis doet, bepaal je zelf. Begin bij je ontbijt en je koffiezetapparaat.

Je hart na je 35e

Wat er met je hart verandert als man, en wat je zelf doet aan buikvet, cholesterol, bloeddruk en alcohol. Bij klachten altijd eerst naar je huisarts.

Bronnen

“Ik hoef mezelf niet meer te verbergen. Ik ben fit, energiek, ik voel me vrij.”

Niels · −15 kg in een half jaar

VetverliesEnergieVaders
Lees zijn verhaal →
Gratis call

Wil je dit niet alleen uitzoeken?

Plan een gratis call met een missie coach. In 15 minuten kijken we naar jouw week, je werk en je gezin, en wat voor jou de eerste stap is. Geen verkooppraatje, wel een eerlijk antwoord.

Lees verder

Meer over hart en gezondheid

Alle artikelen over hart en gezondheid →